Araştırmalara göre göz fotoğrafları, insanların işbirliği, yardımseverlik gibi bazı olumlu davranışlarını artırıyor. Öyle ki bazı araştırmalarda kullanılan oyunlarda göz fotoğrafına maruz kalanların karşılarındakine daha adil, yardımsever ve dürüst davrandıkları gözleniyor. Peki, laboratuvar ortamında yapılan bu deneyler gerçek hayatta da aynı sonuçları verir mi? Yeni bir çalışma, bir kafeteryada göz fotoğraflarına maruz kalan insanların kalkarken masasını temizleme ve çöplerini atma davranışlarını gözlemleyip bu soruya yanıt bulmayı amaçlıyor.
Max Ernest-Jones ve arkadaşlarının yaptığı bu ilginç araştırmada bir kafeteryada bulunan bazı kişilerin, duvara asılı 4 farklı postere baktıktan sonraki tepkileri gözlendi. Posterlerden ikisinde göz, diğer ikisinde çiçek resmi bulunuyordu. Göz fotoğraflarından birinin altında gözlemlenen davranışla uyumlu bir not olarak “lütfen yedikten sonra masanızı temiz bırakınız”; diğerinde ise gözlemlenen davranıştan bağımsız olarak “lütfen sadece buradan aldığınız yiyecekleri tüketiniz” yazıyordu. 1Ernest-Jones, M., Nettle, D., Bateson, M.(2011) Effects of eye images on everyday cooperative behavior: a field experiment. Evolution and Human Behavior.32. 172-178.
Üzerinde göz bulunan posterlerin kullanıldığı durumda, insanların masalarını temizleme davranışının daha fazla olduğu görüldü. Posterin üzerindeki mesajın izlenen davranışla ilgili olup olmadığı ise sonuçları değiştirmedi. Yani her iki durumda da, üstünde göz bulunan posterler, işbirliğine dayalı davranışı artırdı. Bu da, posterdeki gözlerin kişilerin dikkatini postere ve mesaja çekmediğini; sosyal ortamlarda izleniyor olmanın karar verme sürecinde etkili olduğunu gösteriyor.
Sonuç olarak bu saha çalışması, göz fotoğraflarının insanların sosyal yardımlaşma ve işbirliği davranışlarını artırmada etkili olmasına bir örnek daha oluşturuyor.